Κυριακή, 22 Απριλίου 2012

«Χάριν Εκτελεί» (να είσαι αλληλέγγυος)*




  Πρόσφατα είδα ένα ντοκιμαντέρ για τους διατηρητέους και σε πλήρη λειτουργία σιδηροδρόμους της Νέας Ζηλανδίας και για τον εθελοντισμό (ανθρώπων όλων των ηλικιών) που σχεδόν στηρίζει νευραλγικά το κάθε τμήμα τους, και ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα. Την ίδια μέρα, διάβαζα στις ειδήσεις για μια ακόμα σειρά απεργιών, που για μας αποτελεί μέρος της δύσκολης καθημερινότητας μας.
 
  Έτσι, ήρθε ακόμη μια φορά στο μυαλό μου η παρουσίαση στο TEDx Academy Event του φιλόσοφου και συγγραφέα Στέλιου Ράμφου (από τον  Οκτώβρη του 2010) . Επίκαιρη, όσο η κάθε μας μέρα…

  Αφορμή της ομιλίας του ήταν το άρθρο του περιοδικού Vanity Fair για την Ελλάδα, « Be aware of Greeks bearing bonds» του Michael Lewis  που με μια φράση, έλεγε ότι σε ατομικό επίπεδο είμαστε σπουδαίος λαός, σε συλλογικό επίπεδο όμως είμαστε μονάδες που ζουν εις βάρος του κοινού καλού. 


   Έχοντας αυτό σαν βάση, ο Σ. Ράμφος «προχωράει» αυτό το κείμενο, αναλύοντας τον λαό μας (πάντα, παντού με τις εξαιρέσεις του κανόνα, εννοείται). Μιλάει για την τάση μας να βλέπουμε με μερικότητα αντί με σφαιρικότητα τα πράγματα. Δηλαδή, καθαρίζουμε το σπίτι μας, ενώ πετάμε σκουπίδια στο δρόμο (ή στον γείτονα όταν δεν βλέπει, θα συμπλήρωνα!), όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.

   Ο ψυχικός κόσμος του Έλληνα κυριαρχείται από το συναίσθημα, όπως όλοι οι Ανατολικοί λαοί. Και αυτό γιατί η Ελλάδα ποτέ της δεν είχε την ευκαιρία να εκλογικεύσει το συναίσθημα μέσω μιας πνευματικής αναγέννησης, όπως οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι. Ταυτόχρονα, η Ελληνική εμμονή στα θρησκευτικά βιώματα, η προσκόλληση στην στενή έννοια του όρου οικογένεια, χωρίς την απαραίτητη λογική να ισορροπεί τον άνθρωπο, δημιούργησε τον «αιώνια παιδί/έφηβο»**  Έλληνα:

  Συγκεκριμένα, τον  Έλληνα που έχει μονίμως δικαιώματα αλλά που οι υποχρεώσεις του απέναντι στο σύνολο, είναι δυσβάσταχτες και χωρίς νόημα. Τον Έλληνα που επιθυμεί με κάθε κόστος να ικανοποιήσει την στιγμιαία του απόλαυση εις βάρος του καλού του συνόλου. Ως αποτέλεσμα, χωρίς κουλτούρα δημοκρατική, διαλύουμε τα πάντα, αρνούμενοι ατομική ευθύνη στο σύνολο.

  Έτσι πορευτήκαμε τους τελευταίους δύο αιώνες,  με μύθους να συντηρούν το ηθικό και το όνειρο του Έλληνα, αρχικά, την Μεγάλη Ιδέα (που διαλύθηκε με την Μικρασιατική Καταστροφή) και στη συνέχεια, τον επόμενο μύθο, την Ευρωπαϊκή Ιδέα (που πλέον καταρρακώνεται).

  Αναφέρει ότι είναι χαρακτηριστική η τάση μας να καταφεύγουμε στις πνευματικές μας σκέψεις τόσο πολύ, ώστε να βάζουμε «μεταφυσικές τρικλοποδιές» στον εαυτό μας. Όπως λέει «Είμαστε ικανοί να μαζεύουμε στάρι, αλεύρι γιατί το είδε κάποιος στο όνειρό του ότι το είπε κάποιος Άγιος… καταστρέφοντας την πειθαρχεία του Μνημονίου.»

  Και κλείνει την ομιλία του λέγοντας ότι τα άτομα καλούνται, απαλλαγμένα πλέον από μύθους, να πάρουν την τύχη της πατρίδας αλλά και του εαυτού τους στα χέρια τους. Πρέπει να αλλάξουν σε συμπεριφορές, σε πρωτοβουλίες που πλέον θα πρέπει να είναι χρήσιμες για όλους και πραγματικά αποδοτικές.  
  
  Διαπιστώνω ότι κυλώντας ο χρόνος, αυτή η αλλαγή νοοτροπίας είναι αναγκαία και ουσιαστική συνθήκη για την επιβίωση της ελληνικής κοινωνίας: 

  Όλο και περισσότερες ιδιωτικές πρωτοβουλίες χτίζονται με σκοπό το κοινό καλό σε διάφορους τομείς. Αυτή η αλλαγή από το στείρο εγώ στο αλληλέγγυο εμείς, είναι ενθαρρυντική και ανακουφιστική, καθώς ο δρόμος προς την κοινωνική ισορροπία και την αποκατάσταση τόσων δεκαετιών αυτοκαταστροφής της χώρας, μοιάζει να είναι μακρύς,  αλλά μικρά σημάδια στη διαδρομή είναι ιδιαίτερα φωτεινά. 



* «Χάριν εκτελεί», Πιττακός ο Μυτιληναίος (περίπου 650-560 π. Χ.), ένα από τα Δελφικά παραγγέλματα

 ** Εδώ διαπιστώνουμε  ότι και ο Σ. Ράμφος αλλά και ο ψυχαναλυτής-συγγραφέας, Μ. Γιοσαφάτ μιλούν για την ‘ανωριμότητα’ του  Έλληνα.

Αλεξάνδρα Μπελεγράτη, συγγραφέας

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου