Κυριακή, 8 Απριλίου 2012

Η (κρυφή) δύναμη της εσωστρέφειας



   Η Σούζαν Κάιν, πρώην εταιρική δικηγόρος, σύμβουλος διαπραγματεύσεων και συγγραφέας του “Quiet: The Power of Introverts in a World That Can’t Stop Talking “είναι εσωστρεφής χαρακτήρας και αρθρώνει δημόσια το λόγο της πάνω ακριβώς σε αυτό το ζήτημα, τη δύναμη των εσωστρεφών ανθρώπων.

   Όλοι μας (αν όχι εμείς οι ίδιοι) συναναστρεφόμαστε με ανθρώπους που χαρακτηρίζονται ως εσωστρεφείς, καθώς το 1/3 των ανθρώπων ανήκουν στη συγκεκριμένη κατηγορία. Παρόλαυτα, η σύγχρονη κοινωνία εξακολουθεί να τους αντιμετωπίζει ως κάτι έξω από τη ‘νόρμα’. Οποιοσδήποτε ‘μη-κοινωνικός’ -με τη δημοφιλή έννοια του όρου- αντιμετωπίζεται ως ντροπαλός ή και προβληματικός. Και ενώ η κουλτούρα στην οποία ζούμε, πρακτικά υποτιμά τους εσωστρεφείς, η ιστορία έχει να παρουσιάσει σημαντικά έργα τέτοιων ανθρώπων. Από τον Σοπέν μέχρι τη ηγετική μορφή του Γκάντι και την χαμηλόφωνη αντίσταση της Ρόζα Πάρκς.

  Η Κάιν χρειάστηκε 7 χρόνια  για να ολοκληρώσει το βιβλίο της (τα οποία χαρακτηρίζει ως απόλυτη ευτυχία καθώς διάβαζε, ερευνούσε και σκεφτόταν). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου διάβασε, έψαξε και βρήκε εξηγήσεις και έρευνες μέσα από την ψυχολογία και την νευρο-βιολογία, που είχαν ως πόρισμα ότι οι εσωστρεφείς είναι ικανοί να αγαπήσουν δυνατά, να δημιουργήσουν αριστουργήματα όχι λόγω της ιδιοσυγκρασίας τους αλλά επειδή είναι κατά βάθος αυτοί που είναι.

  Οι εσωστρεφείς άνθρωποι δεν είναι ντροπαλοί. Αλλά τις περισσότερες φορές τους αντιμετωπίζουν με κάποια καχυποψία και προκατάληψη. Συνήθως τους κολλάνε την ταμπέλα του ‘αντικοινωνικού’ ή ακόμη και του καταθλιπτικού, όταν απλά το μόνο που ζητούν είναι λίγο ‘χώρο’ για να είναι ο εαυτός τους. Προτιμούν να μιλούν σιγά, αργά, αποζητούν τη μοναξιά και συνήθως τους αρέσει να μένουν με τις σκέψεις τους.

  Η ομιλία της στο TED2012 «The power of introverts» άγγιξε όχι μόνο το κοινό που την παρακολούθησε ζωντανά αλλά και όλους όσους συνεχίζουν να αναρτούν ευχαριστήρια σχόλια και προβληματισμούς κάτω από το βίντεο της ομιλίας της. Με ένα θεατρικό τρόπο η Σούζαν Κάιν, ανέβηκε στη σκηνή του TED2012 με μια βαλίτσα για να μιλήσει για όλους τους εσωστρεφείς, οι οποίοι πολλές φορές νοιώθουν ότι πρέπει να «κρύβονται» ώστε να είναι αποδεκτοί από τη σημερινή κοινωνία.

  Η ομιλία της ξεκινά με μία προσωπική ιστορία, την περίοδο που ήταν 9 χρονών και ετοιμαζόταν να περάσει το καλοκαίρι της στην κατασκήνωση. Μαζί της, πήρε μία βαλίτσα γεμάτη βιβλία που της ετοίμασε η μητέρα της, καθώς η ανάγνωση βιβλίων αποτελούσε τη βασική κοινωνική δραστηριότητα στην οικογένεια της, και φανταζόταν ότι κάπως έτσι θα ήταν και οι μέρες της στην κατασκήνωση, αλλά ακόμη καλύτερες. Αυτή η φαντασίωσή της γρήγορα καταρρίφθηκε καθώς όλοι και τα πάντα της ‘φώναζαν’ ότι εδώ στην κατασκήνωση δουλεύουμε ομαδικά και όλοι προσπαθούν να είναι εξωστρεφείς.

  Όταν η ίδια αποφάσισε να ανοίξει τα βιβλία της, και να κάτσει σε μια γωνιά του κρεβατιού της να διαβάσει, αμέσως εισέπραξε την κριτική των άλλων. Πρώτα το πιο δημοφιλές κορίτσι της σκηνής και στη συνέχεια η ομάδά απόρησαν και ανησύχησαν για την ψυχολογική της κατάσταση. Έδειχνε κάτι το μη-φυσικό, το να θέλει να καθίσει ήσυχα να διαβάσει ένα βιβλίο ενώ βρίσκεται σε κατασκήνωση! Μετά από αυτή την απόρριψη, η Σούζαν γεμάτη ενοχές απέναντι στα βιβλία της, έκρυψε τη βαλίτσα και ακολούθησε το ‘ομαδικό’ πνεύμα της κατασκήνωσης.

  Βρέθηκε σε ανάλογες περιστάσεις αρκετές φορές, που εισέπραξε ανάλογη απόρριψη όταν προσπαθούσε να είναι απλά ο εαυτός της δεχόμενη συχνά παρακινήσεις να είναι ‘πιο κοινωνική’.  Και αυτό ήταν κάτι που την ενοχλούσε γιατί πίστευε ότι το να είναι εσωστρεφής έχει κάποια αξία. Παρόλα αυτά δεν ήταν σε θέση καθώς μεγάλωνε να αρθρώσει δυνατά το λόγο της. Έτσι έγινε δικηγόρος, ένα επάγγελμα που συνδέεται άμεσα με την εξωστρέφεια, όταν η ίδια ήθελε να γίνει συγγραφέας, μόνο και μόνο για να αποδείξει ότι μπορεί να τα καταφέρει. Και έβγαινε συχνά έξω δείχνοντας ότι είναι κοινωνική όταν στην πραγματικότητα εκείνο που της άρεσε ήταν να καθίσει μέσα τρώγοντας με  φίλους.

  Προφανώς και χρειαζόμαστε εξωστρεφείς ανθρώπους αλλά χρειαζόμαστε και τους εσωστρεφείς, να κάνουν εκείνο που κάνουν καλύτερα. Η εσωστρέφεια δεν είναι το ίδιο με το να είναι κάποιος ντροπαλός, έχει να κάνει με το πώς κάποιος ανταποκρίνεται σε ένα ερέθισμα. Και μπορεί οι εξωστρεφείς να αποζητούν συνεχώς την κοινωνική δράση, οι εσωστρεφείς ‘ζωντανεύουν’ όταν είναι μόνοι τους.

  «Το κλειδί για τη μεγιστοποίηση των ταλέντων μας είναι να βάλουμε τους εαυτούς μας σε μία ζώνη ερεθίσματος που είναι σωστή για μας.»

  Ακούγεται σχετικά εύκολο αλλά όπως τονίζει η ίδια είναι πολύ δύσκολο να το πραγματοποιήσει κανείς όταν ζούμε σε μία κουλτούρα που δίνει συνεχώς αξία στη εξωστρέφεια, την ομάδα. Υπάρχει η πεποίθηση ότι η δημιουργικότητα είναι αποτέλεσμα μιας αγελαίας προσπάθειας.

  Ακόμη και το πώς τοποθετούνται τα θρανία στις σημερινές τάξεις το αποδεικνύει. Παλιά τα θρανία ήταν σε σειρά ενώ σήμερα τοποθετούνται σε κύκλους, ημικύκλια και άλλους σχηματισμούς όπου οι μαθητές δουλεύουν σε ομάδες ακόμη και στα μαθηματικά ή τη δημιουργική γραφή, σαν να είναι μέλη επιτροπών. Η ατομική προσπάθεια και εργασία μπαίνει στο περιθώριο. Και τα παιδιά που προτιμούν να δουλεύουν μόνα τους παρουσιάζονται ως ‘προβληματικά’ και βαθμολογούνται ανάλογα. Δεν έχουν δηλαδή την ευκαιρία να εκφραστούν μέσα στο σχολικό περιβάλλον με τον δικό τους τρόπο. Οι ίδιοι οι δάσκαλοι πιστεύουν και περιγράφουν τον ιδανικό μαθητή εκείνον που είναι εξωστρεφής (αν και  μελέτες έχουν δείξει ότι οι εσωστρεφείς έχουν καλύτερους βαθμούς και καλύτερο επίπεδο γνώσεων).

  Ανάλογες καταστάσεις συναντούμε και στους χώρους εργασίας όπου οι εσωστρεφείς σχεδόν συστηματικά υπερσκελίζονται όταν πρόκειται για προαγωγές σε ηγετικούς ρόλους. Και αυτό είναι πρόβλημα καθώς η έρευνα έχει δείξει ότι οι εσωστρεφείς μάνατζερς είναι πιο προσεκτικοί, εκτιμούν καλύτερα τους κινδύνους και πιο εύκολα αφήνουν τα δημιουργικά μέλη της ομάδας να δοκιμάσουν τις ιδέες τους αντί να τις ‘πνίγουν’ για να προβληθούν οι ίδιοι.

   Προς τι όλη αυτή η συζήτηση; Γιατί οι δυτικές κοινωνίες πάντα ευνοούσαν τον άνθρωπο της δράσης έναντι του ανθρώπου του διαλογισμού. Με κάποιο τρόπο φτάσαμε να θεωρούμε χαρισματικό τον εξωστρεφή άνθρωπο, να δίνουμε αξία και υπόσταση σε κείνον που θα ‘κλείσει τη δουλειά’.

  Προφανώς και η συνεργασία και η ομαδικότητα δεν τίθενται υπο αμφισβήτηση, εκείνο όμως που ζητά και συζητά η Κάιν είναι το να δοθεί περισσότερη ελευθερία και χώρος στους εσωστρεφείς ανθρώπους για να είναι ο εαυτός τους, για να μπορούν να βρουν τις δικές τους δημιουργικές λύσεις.


  Ολοκληρώνοντας την ομιλία της μας προτρέπει να ενεργοποιηθούμε και να αναλάβουμε δράση:
        να σταματήσει αυτή η τρέλα με τις ομαδικές εργασίες. Οκ, εντάξει, χρειάζονται οι παθιασμένες συζητήσεις και οι χώροι συναναστροφής αλλά χρειαζόμαστε επίσης ιδιωτικότητα και αυτονομία. Το ίδιο και στα σχολεία.
        να επισκεφτούμε τη φύση. Μας προτρέπει να αποκτήσουμε τις δικές μας αποκαλύψεις. Δεν χρειάζεται να φτιάξουμε καλύβες για να απομονωθούμε,  αλλά μπορούμε να σταθούμε και να «εντρυφήσουμε» μέσα στα κεφάλια μας.
        να εξετάσουμε καλά τι υπάρχει μέσα στις δικές μας «βαλίτσες» και γιατί βάλαμε σε αυτές ό,τι βάλαμε. Οι εξωστρεφείς, των οποίων οι βαλίτσες μπορεί να είναι γεμάτες σαμπάνια και σύνεργα πτώσης με αλεξίπτωτο, μπορεί να είναι έτοιμοι να μοιραστούν την ενέργεια τους και να μας καλέσουν σε δράση. Οι εσωστρεφείς, πιθανόν να φυλάνε τα μυστικά της βαλίτσας τους. Η Σούζαν Κάιν ελπίζει και οι εσωστρεφείς που και που να ανοίγουν την βαλίτσα τους γιατί ο κόσμος τους χρειάζεται και μαζί με αυτούς όλα όσα κουβαλάνε.


Γεωργία Γκότση

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου